مجله اینترنتی واوک

اینترنت اشیا در شهرها

این یک رویا نیست…

شهر مانند یک موجود زنده در حال تغییر و گسترش است و در این میان به کارگیری مدل‌ها و فرآیندهایی برای هماهنگی و برطرف کردن نیاز روز شهروندان امری ضروری است. «شهر هوشمند» به عنوان تعریفی از بهبود کیفیت زندگی شهروندان، در سیاست‌‌های اخیر بسیاری از کشورها قرار گرفته است. استراتژی‌ مربوط به شهرهای هوشمند در اروپا در حال گسترش است چون جمعیت شهری تا سال ۲۰۲۵ دو برابر می‌شود. شهر هوشمند شهری با قابلیت زیست‌محیطی بالا، توسعه فضاها و گذرهای عمومی، تجدید زندگی در حومه‌ها، نزدیکی به طبیعت و حفاظت پایدار از زمین‌های با ارزش، داشتن چشم‌اندازهای درازمدت و محدوده‌های رشد شهری و از همه مهمتر همگام بودن با فناوری‌روز است.
شهر آینده، تعادل میان جنبه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، فناوری و سرمایه انسانی است و چنین شهری، کیفیت زندگی ساکنانش را افزایش می‌دهد. اقدامات شهر هوشمند در زمینه‌هایی مانند بهداشت و امنیت عمومی را می‌توان از طریق توسعه حسگر‌ها و فناوری بی‌سیم مشخص کرد که ارزش‌های اجتماعی متفاوتی را رقم می‌زند. شاید اولین دستاورد ساختمان‌های هوشمند در مقایسه با ساختمان‌های سنتی بهینه کردن مصرف انرژی، کاهش هزینه‌های نگهداری و خدمات و تامین خدمات امنیتی بهتر و نیز سهولت در باز طراحی و بالاخره افزایش رضایتمندی ساکنین قلمداد شود.

اینترنت اشیا (IoT)
امروزه، اینترنت را بیش از آن‌که بتوان اینترنتِ رایانه‌‌ها دانست، باید اینترنت اشیا نامید. با اجرای این شیوه محیط پیرامون بشر به چیزی شبیه آنچه در فیلم‌ها و داستان‌های تخیلی است، نزدیک می‌شود برای مثال یک جارو برقی را تصور کنید که بتواند در زمان مشخصی فعال شده، محل تعیین شده از قبل را نظافت کرده و سپس خاموش شود!
اینترنت اشیا (Internet of Things) یا به اختصار IOT، به بسیاری از اشیا و وسایل محیط پیرامون‌مان که به شبکه‌اینترنت متصل شده‌اند اشاره دارد که می‌توان توسط اپلیکیشن‌های موجود در تلفن‌های هوشمند و تبلت آنها را کنترل و مدیریت کرد. در این عبارت، اشیا می‌تواند طیف گسترده‌ای از دستگاه‌ها مانند ایمپلنت نظارت بر قلب، فرستنده زیست‌تراشه در حیوانات مزرعه، حلزون‌های الکتریکی در آب‌های ساحلی، دستگاه‌های تجزیه و تحلیل دی‌ان‌ای برای نظارت بر محیط زیست، مواد غذایی و پاتوژن و یا دستگاه‌های عملیات میدانی برای کمک به آتش‌نشانان در عملیات جستجو و نجات را شامل شود.
اینترنت اشیا می‌تواند به‌سادگی ارتباط یک گوشی هوشمند با تلویزیون باشد و یا به پیچیدگی نظارت بر زیرساخت‌های شهری و ترافیک. از ماشین لباسشویی و یخچال گرفته تا پوشاک. بستر اینترنت اشیا بر امواج رادیویی بی‌سیمی قرارداده شده که به دستگاه‌های مختلف این امکان را می‌دهند تا از طریق اینترنت با یکدیگر به برقراری ارتباط بپردازند. این بستر شامل استانداردهایی مانند وای‌فای، بلوتوث کم‌مصرف، NFC ،RFID و غیره است که شاید تاکنون اسم آن‌ها را هم نشنیده باشید.

IoT در ایران
همزمان با پیشرفت جهانی در این موضوع، در ایران نیز شرکت ایرانسل از اولین شبکه‌ گسترده باند باریک (NB-IoT) به‌صورت تجاری بهره‌برداری کرده است. ایرانسل فعالیت خود در پروژه کنتورخوانی هوشمند برق را از شهریورماه سال ۹۵ آغاز و به دنبال آن اولین سایت آزمایش NB-IoT را در آبان‌ماه همان سال راه‌اندازی کرد. با توجه به اهمیت زیرساخت در اجرایی کردن اینترنت اشیاء، ایرانسل زیرساخت ابری اینترنت اشیاء را راه‌اندازی کرد و سرانجام در اسفندماه ۹۵ اولین قرارداد شهر هوشمند با سازمان منطقه‌ی آزاد انزلی بسته شد. جدیدترین پروژه‌ی این شرکت در حوزه‌یIoT، راه‌اندازی سامانه‌ی مدیریت هوشمند حمل‌و‌نقل ایرانسل است.

شهر هوشمند
شهر هوشمند (Smart City)چه شهری است؟ حمل‌و‌نقل هوشمند، محیط هوشمند، شهروندان هوشمند، روش زندگی هوشمند و در آخر یک مدیریت اداری هوشمند، این‌ها معیارهای اصلی شهر هوشمند است. شهر هوشمند، میان شهروند و داده‌های مربوط به محیط شهری، ارتباط برقرار می‌کند. یعنی شما می‌دانید که اتوبوس بعدی که شما را به محیط کار می‌برد چه موقع می‌رسد. می‌توانید ترافیک شهری را کنترل کنید یا می‌دانید که خودروی‌تان را کجا پارک کنید. حسگرهایی هم وجود دارند که چراغ خیابان را روشن می‌کنند، در صورت لزوم با خدمات اورژانس تماس می‌گیرند و قادرند نسبت به میزان آلودگی هشدار بدهند. برای مثال خدمات جابجایی اطلاعات برای حمل‌و‌نقل عمومی شهری از طریق نرم افزار BusChecker در لندن در گوشی‌های همراه تجاری شده است.
فراهم آوردن زیرساخت‌های ارتباطی، شبکه، نرم‌افزار، زیرساخت‌های امنیتی و توسعه نهادهای اطلاع‌رسانی از جمله اقداماتی است که باید برای ایجاد یک شهر هوشمند انجام گیرد. در یک شهر هوشمند سیستم‌های حمل‌ونقل ‌ITS به‌کار گرفته می‌شوند. این سیستم‌ها مجموعه‌ای از فناوری‌های روز نظیر دوربین دیجیتال، سیستم‌های موقعیت‌یاب ماهواره‌ای GPS و الگوریتم‌های هوشمند مورد استفاده در رایانه است.

کسب‌و‌کار در شهرهای هوشمند
روزگاری جورج اورول نوشت: «آن‌که گذشته را کنترل می‌کند، آینده را کنترل خواهد کرد». دنیای مدرن و فناوری ارتباطات نشان داده‌است که در دنیای کسب‌و‌کار «آن‌هایی که به داده‌ها و اطلاعات بیشتر و بهتری دسترسی دارند آینده را کنترل خواهند کرد»؛ داشتن اطلاعات در دنیای جدید حکم سقوط سیب در روزگار نیوتون را دارد! اطلاعات به‌روز و مفید آن‌گاه که در زمان مناسب در اختیار اهل فن قرار گیرد، منجر به تولید محصولات و خدماتی می‌شود که زندگی بشر را هر روز بیش از پیش آسان و آسوده می‌کند.
یک کارآفرین اغلب درگیر مدیریت کسب‌و‌کار خود است، اگر شما نیز از این دسته افراد هستید یا خواهید شد، آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید که کسب‌و‌کار شما در آینده در کجا قرار دارد و چقدر می‌توانید از فرصت‌های جدید به نفع خود استفاده کنید تا به موفقیت برسید؟
در طی چهار تا پنج سال آینده جهان ما کاملا متحول خواهد شد. تقریبا هرچیزی در زندگی و شهرتان تحت تأثیر اینترنت اشیا (IoT) و فناوری ۵G قرار خواهد گرفت. استیو کیس موسس AOL این تحول را موج سوم ترکیب اینترنت در تمامی جوانب زندگی‌ می‌نامد.
درک نحوه‌ی تأثیرگذاری نوآوری بر روی زندگی‌مان از بهداشت گرفته تا بانکداری و آموزش بسیار مهم است. بنابراین از خود بپرسید: در آینده، شرکتتان به مردم چه مزایایی را منتقل می‌کند؟ آیا به آن‌ها اطمینان و امنیت بیشتری می‌دهد؟ آیا شما به مردم در کاهش هزینه‌هایشان کمک خواهید کرد؟ آیا به ایجاد جهانی پایدارتر کمک می‌کنید؟

شهر هوشمند به دلیل سودآوری بالا به موضوعی جذاب برای سرمایه‌گذاری بدل شده است، به ویژه این که نسل سرمایه‌گذاری در موضوعاتی چون ساخت خانه، جاده و موارد فیزیکی رو به افول بوده و حاشیه سود این موارد پایین آمده است؛ به همین دلیل هم فضای کسب‌و‌کار به سمت توسعه کسب‌و‌کارهای حوزه شهر هوشمند حرکت می‌کند.

چند نمونه شهر هوشمند جهان
در اینجا فهرستی از شهرهای هوشمند که در آینده طرح‌های فوق العاده‌ای به عنوان الگو برای شهر‌ها دارند، آمده است.

 

اینترنت اشیا در شهر والنسیاوالنسیا
طرح‌های مربوط به شهر هوشمند بیش از پنج سال است که در والنسیا آغاز شده است. اپلیکیشن‌هایی نظیر «اپ والنسیا» کاربردهای زیادی برای شهروندان دارد و به آنها می‌گوید کجا می‌توانند سوار اتوبوس یا دوچرخه بشوند و برای پرداخت قبوض شهری به آنها پیام می‌دهد. این اپلیکیشن بخشی از پلتفورم مدیریتی شهر هوشمند است و اطلاعات زیادی را در زمان واقعی در اختیار شهروندان قرار می‌دهد.
از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ میلادی در والنسیا بودجه‌ای معادل یک میلیارد و ۱۴ میلیون یورو به هوشمند‌سازی شهر اختصاص پیدا یافته است. رافائل دیاز از مرکز نوآوری شورای شهر درباره تاثیر این پلتفورم بر بهبود عملکرد مرکز کنترل مدیریت ترافیک شهر می‌گوید: «می‎توانیم در زمان واقعی اتفاق‌های خیابان‌های اصلی شهر را کنترل کنیم. مثلاً فاصله زمانی بین تغییر رنگ چراغ‌های راهنمایی را طوری تنظیم و کنترل می‌کنیم که یک مسیر اضطراری به وجود بیاید و مانع از بروز ترافیک شویم.» این سیستم میزان آلودگی را هم کاهش می‌دهد و می‌تواند هزینه خدماتی مثل آب و برق را کم کند. رافائل دیاز درباره اینترنت اشیاء برای شهر هوشمند در والنسیا می گوید: «استراتژی شهر هوشمند به ما امکان داده که اطلاعات زیادی درباره منابع شهری در اختیار داشته باشیم: مثلا درباره جای پارک، چراغ‌های خیابان، سطل‌های زباله. باید بدانیم کجا هستند پس نیاز داریم که این اشیا با ما حرف بزنند. همه این اشیا را مجهز به حسگر می‌کنیم و از طریق اینترنت اطلاعات مربوط به آنها به ما می‌رسد و به ما امکان می‌دهد بازدهی مدیریت شهری را بیشتر کنیم.»

 

اینترنت اشیا در شهر آمستردامآمستردام
آمستردام به کمپانی‌های بزرگ و کار مداوم معروف است. بعضی پروژه‌های انجام شده در این شهر در چند دهه اخیر، آن را به شهر سبز معروف کرده است. زباله‌ها با وسایل الکتریکی از سطح شهر جمع‌آوری می‌شوند. تمام ایستگاه‌های اتوبوس، بیلبوردها، و چراغ‌ها با انرژی خورشیدی کار می‌کنند. در بخش دیگر، شهر از آب رودخانه برای شارژ مجدد باطری‌ها به جای بکار گرفتن ژنراتورهای دیزلی استفاده می‌شود. بسیاری از خانه‌ها مجهز به لامپ‌های کم‌نور هستند و از طرفی به صورت اتوماتیک خاموش می‌شوند. تلفن‌های همراه به زمان‌سنج‌های هوشمندی متصل می‌شوند تا به راحتی زمان را تجزیه و تحلیل کنند. لامپ‌های فوق کم‌مصرف در بسیاری از وسایل استفاده می‌شوند.

 

اینترنت اشیا در شهر توکیوتوکیو
بعد از قرار گرفتن این شهر جزو لیست سیاه در عدم استفاده از انرژی هسته‌ای نیاز این کشور به نوآوری بیشتر شد. بعد از سال ۲۰۰۶ توکیو به شدت برای نوآوری در این شهر تلاش کردند. از انرژی خورشیدی استفاده می‌کنند، جایگزینی منابع بادی و به کار گرفتن ماشین‌های الکتریکی و چند‌کاره از موارد دیگر است. چند مایل خارج از شهر، دهکده‌ای توسط پاناسونیک ساخته شده است. صفر بودن میزان کربن در این دهکده به دلیل استفاده از انرژی تجدید‌شدنی و به کار گرفتن ابزارهای سودمند از ویژگی‌های این دهکده است. سیستم اتوماسیون و توجه به تغییرات آب و هوا برای زمان مناسب انجام امور نیز از دیگر ویژگی‌های شهر توکیو است. استفاده از لامپ‌هایLED، نسل بعدی استفاده از سلول‌های سوختی و ترکیب آن با ژنراتورهای خورشیدی، جریان الکتریسته را غیر قابل باور کرده است.

 

اینترنت اشیا در شهر شینجیانگشینجیانگ
شهر نفتی واقع در شمال غربی چین خیلی زود به بهترین شهر هوشمند دنیا تبدیل می‌شود. رهبری و اداره این شهر به فلسفه‌ای متعقد است که اطلاعات و تکنولوژی باید با همه جنبه‌های زندگی شهروندی آمیخته شود.
ایستگاه‌های اتوبوس مجهز به صفحه نمایش‌های مخصوص برای کنترل ورود به ایستگاه شده‌اند. گوشی‌های همراه به سیستم اتوبوس متصل هستند تا به راحتی زمان ورود به ایستگاه کنترل شود. شهر به یک سیستم وب متصل است تا ترافیک شهری را کنترل کند و این سیستم‌ها بر روی دستگاه موبایل قابل استفاده است. با این روش به راحتی ترافیک واقعی قابل کنترل است و از ازدحام جلوگیری می‌شود. خانه‌ها با دکمه‌های حساس به درد مجهز شده‌اند که اگر سالمندی آن را بفشارد به راحتی اورژانس به آن خانه فرستاده می‌شود. از طرفی سیستم امنیتی اجتماعی وجود دارد که میزان رشد افراد بیکار را اعلام می‌کند. دولت به خوبی می‌داند که جمعیت بیکار چه مقدار افزایش پیدا کرده است. این سیستم‌ها کارمندان و کارکنان دولت را آزاد می‌گذارد و برای اجرایی کردن امور به برگزاری جلسات متعدد لازم نیست و کار سریع تر پیش می‌رود.

 

اینترنت اشیا در شهر کپنهاگکپنهاگ
شاید به دلیل رویای صفر بودن میزان کربن در سال ۲۰۲۵ است که کپنهاگ به عنوان یکی از شهرهای مهم به حساب می‌آید. کپنهاگ بسیاری از کمپانی‌های نوآور را به سمت خود جذب کرده است. برای مثال، اکوسیستمی را در همسایگی خود ایجاد کرده‌اند که ۴۰هزار شهروند را در خود جای داده و برای آن‌ها شرایط شغلی مناسبی را فراهم کرده است و راه‌های عملی فوق‌العاده‌ای را برای رسیدن به زندگی ایده‌آل در پیش گرفته‌اند. وقتی ترافیکی در شهر نیست چراغ‌های راهنما خاموش هستند. شهر از ابزارهای خاص برای سنجش کیفیت هوا استفاده می‌کند. سیستم حمل‌و‌نقل عمومی، استفاده از لامپ‌های هوشمند و همچنین استفاده از انرژی خورشیدی یک انقلاب بزرگ در اروپا است. گوشی‌های هوشمند به ابزارهای هوشمند سنجش الکتریسته متصل شدند. یک شبکه فوق‌العاده استفاده از دوچرخه نیز کپنهاگ را در مرز پیشگامی قرار داده است.