مجله اینترنتی واوک

بیت کوین

بیت کوین پادشاه ارزهای دیجیتال

ارزهای دیجیتال یا Cryptocurrency نمونه‌ای از پول الکترونیکی هستند که از رمزنگاری برای انتقال در اینترنت، استفاده می‌کنند. بیشتر ارزهای دیجیتال به‌منظور امنیت بیشتر، حذف واسطه‌ها و ناشناس بودن طراحی‌شده‌اند و رمزنگاری این ارزها غیرقابل هک و پیگیری هست. ارزهای دیجیتال از فناوری غیرمتمرکز استفاده می‌کنند و به کاربران امکان پرداخت امن و ذخیره پول را بدون نیاز به ثبت‌نام یا استفاده از بانک‌ها و سازمان‌های واسطه می‌دهند. اکثر ارزهای دیجیتال روی پایگاه داده توزیع‌شده‌ای به نام بلاک‌چین اجرا می‌شوند. بیشتر واحدهای اصلی ارز دیجیتال (به‌جز توکن­‌ها) در یک فرآیندی به نام استخراج یا ماین تولید می‌شوند.

در چند سال گذشته ارزهای دیجیتال زیادی معرفی و عرضه شده‌اند. در حال حاضر حدود ۹۰۰ ارز دیجیتال در بازارهای جهانی تجارت می‌شود. اتریوم، ریپل، لایت‌کوین، بیت‌کوین، بیت‌شرز، دیجی‌بایت و… نمونه‌ای از این ارزها هستند.

اولین ارز دیجیتال بیت‌کوین است که در سال ۲۰۰۹ با ارزش یک هزارم دلار ایجاد شد و اکنون ارزشش به‌صورت غیرقابل باوری بالا رفته و پادشاه دنیای ارزهای دیجیتال است.

بیت‌کوین چیست؟

بیت‌کوین یک شبکه و ارز پرداخت جدید است. تراکنش‌های این شبکه به‌صورت همتا‌به‌همتا و بدون نیاز به واسطه‌ها انجام می‌شوند. این بدان معناست که ما برای انجام تراکنش‌ها نیاز به نهادهای متمرکز مانند بانک یا مؤسسات دیگر نداریم.

تفاوت اصلی بیت‌کوین با ارزهای سنتی غیرمتمرکز بودن آن است. بیت‌کوین روی یک پایگاه داده غیرمتمرکز به نام بلاک‌چین فعالیت می‌کند.

اما بلاک چین چیست؟ به زبان ساده در جهان امروز بیش از ۸۰ درصد امور روزمره ما به شرکت‌ها و سازمان‌های واسطه وابسته است. وقتی شما در بانکی حساب باز می‌کنید یا وارد ایمیل شخصی خود می‌شوید، در حقیقت از سازمان‌های واسطه کمک گرفته‌اید.

شرکت‌ها و سازمان‌های واسطه بر تمام اطلاعات شما کنترل دارند. مثلاً وقتی به دوست خودتان در اینستاگرام پیام می‌فرستید در حقیقت این پیام را ابتدا برای پایگاه‌های داده اینستاگرام ارسال می‌کنید و پایگاه داده اینستاگرام آن را برای دوست شما می‌فرستد.

در پایگاه‌های داده بلاک‌چین، داده‌ها بین میلیون‌ها کامپیوتر توزیع شده‌اند و هیچ‌کس قادر به کنترل داده‌ها نیست و اگر شخصی بخواهد بلاک‌چین را هک کند باید بیش از ۵۱ درصد از کامپیوترهای شبکه را که با رمزنگاری پیشرفته حفاظت شده‌اند را هک کند که تقریباً غیرممکن است. مثلاً اگر توییتر روی بلاک‌چین اجرا شود هیچ‌کس به‌جز شما نمی‌تواند توییت‌های خودتان را پاک کند، حتی مدیران توییتر. بلاک‌چین برای بسیاری از صنایع و مشاغل قابل استفاده است مانند رأی‌گیری، پرداخت، سیستم‌های اداری، ذخیره قراردادها و…

ساتوشی ناکاموتومخترع بیت‌کوین چه کسی است؟

مخترع یا توسعه‌دهنده بیت‌کوین، فردی (یا افرادی) ناشناس به اسم ساتوشی ناکاموتو است. تاکنون هویت این فرد یا گروه فاش نشده است و فقط چند حدس و گمان درباره آن وجود دارد. گفته می‌شود که زمان ارائه بیت‌کوین، ساتوشی ناکاموتو حدود یک میلیون کوین برای خودش اختصاص داد. بنابراین اگر این روایت حقیقت داشته باشد، او روزبه‌روز ثروتمندتر می‌شود و اگر قیمت بیت‌کوین همین‌طور افزایش پیدا کند، او تبدیل به ثروتمندترین فرد جهان خواهد شد.

مالک شبکه بیت‌کوین چه کسی است؟

شبکه بیت‌کوین هیچ مالکی ندارد، درست همان‌طور که هیچ فردی مالک هوا نیست. در بیت‌کوین کاربران سراسر جهان به شبکه متصل می‌شوند و آن را با هم کنترل می‌کنند. توسعه‌دهندگان بیت‌کوین اگرچه آن را بهبود می‌بخشند اما تغییر در پروتکل اصلی بیت‌کوین امکان‌پذیر نیست. بیت کوین به‌صورت متن‌باز منتشر شده است، هر کاربر می‌تواند نسبت به نیازهای خود از پروتکل برای ساخت برنامه‌های کاربردی استفاده کند.

بیت‌کوین چگونه کار می‌کند؟

بیت‌کوین غیرمتمرکز فعالیت می‌کند و واسطه‌هایی مانند بانک در این شبکه حذف شده‌اند. پس کامپیوترهای سراسر شبکه وظیفه تأیید تراکنش‌ها را انجام می‌دهند. بیت‌کوین‌ها در فضایی به اسم wallet یا کیف پول ذخیره می‌شود. کیف پول مانند حساب بانکی است اما تحت نظر هیچ واسطه‌ای نیست و متعلق به خودتان است.

فرض کنید با استفاده از بیت‌کوین قصد انتقال پول را دارید. شما آدرس کیف پول فرد دیگری را از او دریافت می‌کنید و تراکنش را انجام می‌دهید. مقدار بیت کوین از آن تراکنش وارد شبکه می‌شود اما اینجا دیگر بانک یا شرکت‌های واسطه نقشی ندارند و سیستم‌های کامپیوتری، محاسبات تراکنش را انجام می‌دهند. در پروتکل بیت‌کوین، افراد مختلفی در سراسر جهان کامپیوترهای قدرتمند خود را برای در اختیار شبکه قرار می‌دهند. اما این کار آن‌ها فقط برای کمک به شبکه بیت‌کوین نیست. کسانی که کامیپوترهای خود را در اختیار شبکه قرار می‌دهند ماینر یا استخراج‌کننده نامیده می‌شوند. به ازای محاسبات و تأیید تراکنش‌ها، بیت‌کوین مای جدیدی تولید می‌شوند و به ماینرهای شبکه تعلق می‌گیرند یا به‌نوعی ماینرها بیت‌کوین را استخراج می‌کنند.

راه‌های تهیه بیت‌کوین چیست؟

به‌طورکلی راه‌های تهیه بیت‌کوین به‌صورت زیر است:

  • استفاده از روش پرداخت بیت‌کوین و فروش کالا و خدمات به افراد دیگر
  • دریافت بیت‌کوین به‌عنوان دستمزد یک فعالیت
  • خرید از صرافی‌ها و مبادله‌گرهای آنلاین
  • مبادله مستقیم
  • استخراج بیت‌کوین

چرا بیت‌کوین‌ها دارای ارزش هستند؟

به‌طور کلی یک چیز وقتی که کاربردی و کمیاب باشد، ارزش پیدا خواهد کرد. بیت‌کوین ویژگی و کاربردهای بی‌نظیری دارد و کمیاب بودن و عرضه محدود آن باعث ایجاد ارزش در آن می‌شود. از این نظر طلا هم با بیت‌کوین تقریباً مشابه است. طلا هم مانند بیت‌کوین کاربردی است و هم‌چنین منابع طلا مانند بیت‌کوین، محدود است و هر دو برای استخراج نیاز به انرژی دارند. طلا نیاز به انرژی مکانیکی و بیت‌کوین به الکتریسیته نیازمند است. بنابراین بیت‌کوین دارای ارزش است.

بیت کوین

چه چیزی بهای بیت کوین را تعیین می‌کند؟

بهای بیت‌کوین با قانون عرضه و تقاضا معلوم می‌شود. با افزایش تقاضا برای بیت‌کوین، بهای آن نیز افزایش می‌یابد و با کاهش تقاضا، از بهای آن کاسته می‌شود. تعداد بیت‌کوین‌های در گردش محدود است و بیت‌کوین‌های جدید با نرخی کاهنده و قابل پیش‌بینی تولید می‌شوند که به این معنی است که تقاضا باید تابعی از این سطح تورم باشد تا بتواند قیمت را ثابت نگه دارد. چون بازار بیت‌کوین در مقایسه با آنچه باید باشد، هنوز کوچک است، بنابراین، برای بالا و پایین رفتن قیمت بازار نیاز به مقدار چشمگیری پول نیست و در نتیجه قیمت بیت‌کوین هنوز بسیار متغیر است.

چرا باید برای انجام هر تراکنش ۱۰ دقیقه صبر کنیم؟

دریافت یک وجه پرداختی با بیت‌کوین، تقریباً آنی است. اما به‌طور متوسط یک تأخیر ۱۰ دقیقه‌ای لازم است تا شبکه بتواند با ضمیمه کردن آن تراکنش به یک بلاک، تأیید آن را شروع کرده تا بیت‌کوین‌های رسیده به شما، قابل خرج کردن شوند. تأیید به معنای آن است که شبکه به توافق رسیده است که بیت کوین‌هایی که دریافت کرده‌اید برای شخص دیگری فرستاده نشده بوده و جزئی از اموال شماست. وقتی تراکنش شما به یک بلاک پیوست شد، در زیر بلاک‌هایی که بعد از آن می‌آیند و به‌طور نمایی این توافق را یکپارچه کرده و خطر برگشت خوردن تراکنش را کاهش می‌دهند، دفن می‌شود. هر کاربری آزاد است تا تعداد تأییدیه‌های تراکنش را خود تعیین کند، اما اغلب شش تأییدیه به‌قدر همان شش ماه صبر کردن برای تراکنش یک کارت اعتباری، ایمن به نظر می‌رسد.

بیت کویناگر زمانی که کامپیوتر خاموش است بیت‌کوینی به ما برسد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

اشکالی ندارد. دفعه بعد که برنامه کیف پول خود را راه‌اندازی می‌کنید، بیت‌کوین‌ها ظاهر خواهند شد. درواقع، این نرم‌افزار روی کامپیوتر شما نیست که بیت‌کوین‌ها را دریافت می‌کند، بلکه آن‌ها در یک دفتر کل عمومی که بین تمام دستگاه‌های روی شبکه به اشتراک گذاشته‌شده است، ضمیمه می‌شوند. اگر هنگامی‌که برنامه کلاینت کیف پول شما در حال اجرا نیست، بیت‌کوینی برای‌تان بفرستند، دفعه بعدی که شما برنامه را راه‌اندازی کنید، برنامه بلاک‌ها را دانلود کرده و در جریان تراکنش‌هایی که تا حالا از آن‌ها بی خبر بوده‌اید، قرار خواهید گرفت و سرانجام بیت کوین‌ها ظاهر می‌شوند، انگار که همین الان رسیده باشند. کیف پول فقط وقتی لازم است که بخواهید بیت‌کوین‌ها را خرج کنید.

اگر کسی ارز دیجیتال بهتری ساخت چه؟

چنین اتفاقی ممکن است بیافتد. تاکنون بیت‌کوین به میزان زیادی، مردم‌پسندترین ارز مجازی غیرمتمرکز است، اما نمی‌توان تضمین کرد که در آینده هم این موقعیت را حفظ کند. هم‌اکنون تعدادی ارزهای دیگر هم هستند که از بیت کوین الهام گرفته‌اند ولی احتمالاً درست است تصور کنیم که یک ارز جدید باید بسیار بهبود یابد تا بتواند به لحاظ داشتن بازارهای باثبات، بر بیت‌کوین پیشی بگیرد حتی اگر این امر غیرقابل‌پیش‌بینی باقی بماند. تا زمانی که بخش‌های اساسی پروتکل تغییر نکند، بیت‌کوین می‌تواند اصلاحات و بهبودهای یک ارز رقابتی را داشته باشد.

بیت کوینآیا بیت کوین می‌تواند ارزش خود را از دست دهد؟

بله. تاریخ پر است از ارزهایی که ورشکست شدند و دیگر استفاده‌ای از آن‌ها نمی‌شود مثلاً مارک آلمان در دوران جمهوری ویمار و اخیراً نیز دلار زیمبابوه. اگرچه که شکست ارزهای قبلی معمولاً به دلیل تورم زیاد بود که غیرممکن است برای بیت‌کوین اتفاق بیفتد، ولی همواره احتمال شکست‌های فنی، ارزهای رقیب، مسائل سیاسی و جز آن وجود دارد. یک قاعده سرانگشتی ساده می‌گوید که هیچ ارزی را نباید مطلقاً ایمن از ورشکستگی یا شرایط دشوار دانست. بیت‌کوین در طی سال‌ها پس از آغاز به کارش، ثابت کرده که قابل‌اعتماد است و پتانسیل زیادی برای رشد دارد. اما هیچ‌کس در آن موقعیت نیست که بتواند آینده بیت‌کوین را پیش‌بینی کند.

وضعیت بیت‌کوین در ایران

حکیمی، معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی، می‌گوید که این بانک در حال حاضر نه بیت‌کوین را تأیید می‌کند و نه رد: «تا زمانی که بانک مرکزی به‌عنوان سیاست‌گذار در رابطه با آن هنوز سیاست خود را جمع‌بندی و اعلام نکرده است، فقط می‌تواند نسبت به آن هشدار دهد. بااین‌حال برخی منتقد هستند که بانک مرکزی جلوی این ارزها را نمی‌گیرد درحالی‌که آن‌ها اپلیکیشن‌هایی هستند که ما نمی‌توانیم جلوی آن را بگیریم اما مهم هشدار است که در رابطه با آن به عموم اعلام می‌کنیم که هم ریسک بالایی دارد و هم احتمال کلاه‌برداری در آن وجود دارد.»

اما کارشناسان در رابطه با حضور این پول مجازی در ایران چه می‌گویند؟ «رضا قربانی»، مدیرعامل شبکه راه پرداخت درباره بیت کوین و نحوه برخورد ایران با آن می‌گوید:

«بعد از تحریم‌ها ایران نمی‌تواند آن‌چنان تبادلات مالی در دنیا انجام دهد و باوجود باز شدن درگاه‌هایی مثل سوییفت که بعد از برجام به روی ایران باز شد، هنوز هم در مبادلات با بانک‌های خارجی دچار مشکلات زیادی است. با ورود بیت کوین به بازار در حقیقت ارزی به وجود آمد که تحت مالکیت هیچ حکومت و دولتی نیست. از همین رو کارشناسان تصور داشتند که ایران خیلی زودتر وارد این حوزه شود اما ایران به هوشمندی با این ارز تحریم ناپذیر محتاطانه برخورد کرده و مشغول مطالعات دقیق روی آن است.» وی با اشاره به اینکه کشورهای دنیا هم با بیت‌کوین برخوردی هوشمندانه اتخاذ کردند، به ژاپن و آمریکا اشاره می‌کند که هر یک به ترتیب ۵۰ و ۲۵ درصد بازار بیت کوین را در اختیار دارند و ژاپنی‌ها آن را ارز و آمریکایی‌ها آن را به‌عنوان کالا قبول کرده‌اند: «دولت ایران وعده داده که تکلیف این نوع ارز را هر چه زودتر مشخص می‌سازد و به نظر من بهتر است که یک صنف رسمی برای آن تشکیل دهد تا دست سودجویان از بازار آن برچیده شود. اگر جایی باشد که به‌طور رسمی مبادرت به فروش این نوع ارز با شرایط احراز هویت کند، کنترل آن راحت‌تر خواهد بود گرچه ماهیت بیت کوین غیرقابل ردیابی بودن آن است. اما در هر صورت اگر این ارز دیجیتالی و یا سایر ارزهای دیجیتالی مثل «اتریوم» و «زی‌کش» و… که آمار آن‌ها به ۱۳۰۰ مورد می‌رسد، به رسمیت شناخته نشوند، صرفاً راهی برای باز شدن بازار سیاه آن بازخواهد شد.»